هواسازها یکی از اجزای اصلی تهویه مطبوع ساختمان میباشد انجام تعمیرات پیشگیرانه و بررسی دقیق موشکافانه آنها باعث افزایش عمر و عملکرد مناسب محیط میگردد. مراحل نگهداری و عیب یابی هواساز که توضیح داده شده است تنها در یک حد پایه و حداقل است. تمیزی محیط، تعداد ساعت کاری و قوانین بهداشت و ایمنی منطقه ای، عوامل مهمی هستند که باید با توجه به آنها فواصل زمانی فعالیت های نگهداری را تعیین نمود.
پیش از آعاز به انجام کار نگهداری، به خاطر داشته باشید که بخش فن به منظور تامین نرخ جریان هوا و فشار استاتیک تعیین شده، انتخاب شده است. هر چیزی که قرار باشد منجر به تغییر فشار استاتیک داخلی شود، مانند تاب برداشتن فیلترها و رسوب گرفتن کویل ها، شرایط اصلی طراحی دستگاه را تغییر خواهد داد.
اجزای هواساز
در ابتدا بررسی می کنیم که هواساز چیست. اجزای هواساز شامل موارد زیر می باشد.
بدنه دستگاه
داخل همه قسمت های هواساز را پاکیزه و تمیز نگه دارید. هرگز نگذارید اجسام خارجی که ممکن است با اجزای دورانی دستگاه تداخل کنند، وارد هیچ قسمتی از دستگاه شوند.
مجموعه فن و موتور
الف ) پیچ و مهره های اتصال :
پیش از خاموش کردن فن، به صدای آن گوش کنید تا غیر عادی نباشد و پوشش آن را با دست لمس کنید تا میزان ارتعاش آن را بسنجید. از سفت بودن کلیه پیچ ها و پیچ و مهره های اتصال اطمینان حاصل کنید.
ب ) یاتاقان های هواساز :
مانند سایر اجزای دیگر یاتاقان ها نیز باید به طور منظم چک و در صورت لزوم نظافت و یا مجدداً روانکاری شوند. در شرایط کاری سنگین (سرعت بالا یا رطوبت و آلودگی شدید) پیشنهاد می کنیم یاتاقان ها زود به زود، مثلاً هر دو هفته یکبار روانکاری شوند.
در نمودار 1 برای فن هایی که دارای محور افقی بوده و دمای آنها از C ˚60 تجاوز نمی کند فواصل زمانی روانکاری مشخص شده است. به سرعت کهنه شدن گریس در دماهای بالا توجه داشته باشید. چنانچه فواصل زمانی روانکاری را بازای هر C ˚15 افزایش دمای کاری یاتاقان، در دماهای بالای C ˚70 به نصف تقلیل دهید، مناسب خواهد بود (حداکثر دمای مجاز برای گریس نباید تحت هیچ شرایطی از حداکثر دمای اعلام شده توسط سازنده آن بالاتر رود). در دماهای زیر C ˚70 می توان فواصل زمانی روانکاری را بر اساس شرایط افزایش داد (فواصل زمانی روانکاری هرگز نباید از دو برابر آنچه که لازم است بیشتر شود و هرگز نباید کمتر از حداقل یک بار در سال باشد. به نمودار مراجعه کنید). این یک دستورالعمل کلی جهت مراجعه است و باید برای هر فن اعمال شود.
بلبرینگ های فن های مدل T قابل گریسکاری مجدد با جعبه گریس می باشند.
فن های HLZ دارای بلبرینگ هایی با محفظه مدور می باشند. این نوع بلبرینگ ها نیز قابل گریسکاری مجدد هستند و پیشنهاد می شود پس از دو بار گریسکاری، کلاً یک بار گریس را عوض کنید.
عیب یابی انواع سرو صدای هواساز حین کار
صدای فن باید نرم و یکنواخت و مداوم باشد.
در زیر به برخی نشانه های عملکرد نامناسب یا تاقان ها اشاره می شود:
صدای سایش
ناشی از روانکاری نا کافی – اصطکاک فلز روی فلز
صدای پارازیت (مثل هیس)
روانکاری نا صحیح – گریس نامناسب – استفاده از گریس به مقدار خیلی زیاد یا خیلی کم.
صدای فلزی
بازی و حرکت ناکافی یا گیر در دوران محور
صدای منظم و واضح
فرسایش یک شکاف خارجی روی بلبرینگ که در اثر ارتعاشات غیر عادی ایجاد شده است.
صدای مقطع
بدتر شدن شرایط یک المان دورانی
صدای جیرجیر
وجود اجسام خارجی
داغ شدن بیش از حد یاتاقان
وقتی یاتاقان با سرعت بالا کار می کند، دمای آن (که می تواند به C ˚80 نیز برسد) به مقدار قابل ملاحظه ای افزایش می یابد و باید به سرعت در پایان چنین مرحله ای کاهش یافته و ثابت شود.
عموماً علت افزایش دمای دائم یا ناگهانی عبارتست از:
- نصب نادرست یاتاقان (فضای ناکافی برای فعالیت یاتاقان، گیر در حرکت یاتاقان ها، محکم بودن بیش از حد واشر آب بندی گریس).
- گریس زیادی، گریس اشتباه (باویسکوزیته بسیار بالا)
در صورت مشاهده هر گونه خطا یا کارکرد نامناسب، بلافاصله باید فن خاموش شود. عکس العمل سریع می تواند باعث جلوگیری از بروز مشکلات و آسیب های جدی و پر هزینه بشود.
عیب یابی قسمت های محرک (پولی ها و تسمه ها) هواساز
- قبل از این که تسمه ها را عوض کنید چک کنید که شیارهای موجود در پولی ها تمیز، عاری از تنش پیچشی، گریس، گردو خاک یا هر گونه جسم خارجی دیگر بوده ترک یا زائده خشن نداشته باشد، چرا که موارد فوق باعث آسیب تسمه ها می شود.
- فاصله بین پولی ها را طوری تنظیم کنید که بتوان تسمه ها را بدون اعمال نیروی اضافه در داخل شیارها جای داد. هرگز با پیچ گوشتی یا هر نوع اهرم دیگری تسمه ها را به داخل پولی وارد و خارج نکنید.
- کشش تسمه ها را با حرکت دادن موتور روی کشویی آن ، دوباره تنظیم نمایید و در صورت لزوم راستای پولی را تنظیم (به فرآیند تنظیم راستای پولی مراجعه نمایید) و سپس موتور را در جای خود قفل نمایید.
پیشنهاد می شود، بسته به محل نصب و نوع عملکرد فن، کشش تسمه را مرتباً چک کنید. نیروی آزمایش باید بر اساس فرمول 1 و مقادیر ذکر شده در جدول زیر محاسبه شود:
Ea= (E*e) / 100 (1)
که در آن :
e = فاصله بین مراکز محورها
E = نیروی آزمایش برای فاصله 100 میلی متری بین مراکز محور
Ea = نیروی آزمایشی
مثال:
مقطع SPZ
dk = 100mm (قطر پولی کوچکتر)
e = 380mm (فاصله بین پولی ها)
با مراجعه به جدول:
f = 25 N E = 2.05mm
Ea (2.05*380) / 100= 7.7mm
راهنمای عیب یابی
توجه : همیشه برای کسب اطلاعات در مورد قطعات یا سرویس، مدل و شماره سریال دستگاه را قید کنید.
تنظیم راستای پولی
برای چک راستای پولی ها از یک پیچ تا لبه مستقیم (مثل خط کش بلند) در امتداد لبه های پولی استفاده کنید. همان طور که در شکل می بینید، ان ها باید کاملاً به طور مستقیم در یک راستا با یکدیگر باشند.
عیب یابی فیلترهای هواساز
قسمت نصب فیلترها در دستگاه:
فاصله زمانی که فیلتر باید نظافت یا تعویض شود را نمی توان دقیقاً مشخص کرد چرا که این بستگی زیادی به محیطی دارد که دستگاه در آن کار می کند.
با این وجود کلیه فیلتر ها را باید حداقل ماهی یکبار بازرسی کرد. از همان ابتدای راه اندازی معمولاً فیلترها به سرعت با سیمان و گچ و آلودگی که در طول نصب در کانال ها جمع شده، گرفته می شود.
می توان به صورت اختیاری روی فیلترها سنسور فشار و یک مانومتر و یا یک پرشر استات دارای آلارم یا قطع، نصب کرد تا میزان گرفتگی و در نتیجه افت فشار داخل آن را به طور دائم نشان دهد.
فیلترهای صفحه ای یا پیش فیلترها و همین طور فیلترهای کیسه ای باید به طور منظم تعویض شود. اما فیلترهای دائمی که دارای واسطه های سنتزی یا فلزی می باشند را می توان هر از چند گاهی شستشو داد.
در صورتی که بخواهید می توانید فیلترها را به سنسورهای فشار و یک مانومتر یا یک پرشراستات به همراه یک آلارم یا یک مدار قطع کن متصل کنید تا بتوانید میزان رسوب در فیلترها را به عنوان عامل افزاینده افت فشار، به طور دائم اندازه گیری نمایید.
فیلتر های صفحه ای یا پیش فیلترها، همین طور فیلتر های کیسه ای باید به طور منظم و طبق یک روش مناسب تعویض شوند اما فیلترهای دائمی که دارای مواد سنتزی یا فلزی می باشند باید در فواصل زمانی مشخص شسته شوند .
برای تمیز کردن این فیلترها، ابتدا آنها را تکان دهید که تا جایی که ممکن است مواد زائدی که به صورت شل به آنها چسبیده، از آنها جدا شود، سپس با هوای فشرده فشار پائین در خلاف جهت جریان هوا به آنها بدمید تا مواد زائدی که محکم تر به آنها چسبیده، جدا شود. فیلترهای فلزی را می توانید با برس و آب یا فرو بردن صفحه فیلتر به داخل حمامی از آب تمیز و شوینده مناسب که پس از آن کاملاً آن را آبکشی می کنید، تمیز کنید.
وقتی افت فشار داخل فیلترها به حدود دو برابر افت فشار آن وقتی که تمیز است یا 33% کل افت فشار طراحی برای دستگاه هواساز می رسد، باید آنها را عوض کنید.
از طریق بررسی مناسب بودن میزان جریان هوا در جهت فلش نشان داده شده روی محفظه فیلترها از این که آن را تعویض کرده اید اطمینان حاصل کنید. جریان هوا باید از طرف مخالف طرفی که دارای توری و محافظ فیلتر می باشد به فیلتر وارد شود.
عیب یابی قسمت (های) کویل هواساز
تمیز بودن پره های کویل باید به طور منـظم چک شود و در صورت لزوم تمـیز شود. پره های کثیـف جلوی جریان هوا را گرفـته باعث عدم یکـنواختی کارکرد دسـتگاه می شوند. به علاوه، راندمان انتقال حرارت کویل های کثیف پایین تر است و در نتیجه باید انرژی بیشتری مصرف شود تا به راندمان حرارتی یا برودتی لازم برسیم.
ضمناً کویل کثیف تهیدیدی برای سلامتی نیز می باشد. کویل ها را تمیز نگه دارید. برای شستن چربی و کثیفی از روی کویل ها، از بخار کم فشار و یا جت آب و هوا که مستقیماً در جهت جریان معمولی هوا از روی کویل هدایت می شود، استفاده کنید. این جریان را در جهت متقاطع با پره ها اعمال نکنید چرا که این باعث پیچش کاهش راندمان انها می شود.
اگر کویل کثیف یا چرب باشد، به آب یا بخاری که اعمال می کنید مواد شوینده اضافه کنید. همیشه پس از استفاده از مواد شوینده، کویل را با آب تمیز کاملاً بشویید.
