نگهداری، بازبینی دوره‌ای و آلارم‌های کندانسینگ یونیت هواخنک اسکرو

کندانسینگ یونیت هواخنک اسکرو، مثل هر تجهیز تبرید دیگری، بدون نگهداری منظم دیر یا زود دچار افت ظرفیت و توقف ناگهانی می‌شود. خوشبختانه بیشتر این توقف‌ها از قبل با آلارم هشدار داده می‌شوند؛ فقط باید بدانید آلارم چه می‌گوید و چه باید کرد.

در این مقاله برنامه نگهداری دوره‌ای دستگاه، بازبینی‌های بعد از راه‌اندازی و مهم‌ترین آلارم‌های آن را با جزئیات کامل مرور می‌کنیم.

برنامه نگهداری دوره‌ای

نگهداری از دستگاه باید توسط تکنسین‌های آموزش‌دیده انجام شود؛ بازدیدهای دوره‌ای هم باید توسط تکنسین‌های متخصص صورت گیرد. دستگاه‌هایی که انبار شده‌اند و استفاده نمی‌شوند نیز مشمول همین برنامه نگهداری هستند.

محیط‌های نامساعد که در این برنامه به آن‌ها اشاره شد شامل موارد زیر هستند:

• مکان‌های صنعتی (وجود دود و آلودگی‌های ناشی از احتراق و فرایندهای شیمیایی)
• نواحی ساحلی
• محیط‌های به‌شدت آلوده شهری
• محیط‌های حومه شهر نزدیک به فضولات و کودهای حیوانی، یا با آلودگی گازهای ژنراتور دیزل بالا
• محیط‌های بیابانی و کویری (شامل ذرات گرد و خاک و شن)

پاکسازی کویل کندانسور، قدم‌به‌قدم

پاکسازی کویل‌های کندانسور از آلودگی و ذرات گردوغبار موجب بازدهی بیشتر دستگاه و افزایش طول عمر کندانسور می‌شود. این نکات را حین تمیزکاری رعایت کنید:

• تنها زمانی کویل را تمیز کنید که فن را خاموش کرده‌اید.
• برگ یا زباله‌های چسبیده به سطح کویل و ذرات گردوخاک با دستگاه مکنده از سطح لوله‌ها و فین‌ها برداشته شود.
• هنگام تمیز کردن کویل از تماس مستقیم دست یا ابزار با کویل‌ها خودداری شود.
• از برس‌های نرم غیرفلزی برای حذف گردوخاک یا پرزهای ریز سطوح استفاده کنید.
• ابزار تمیزکاری را در جهت فین‌ها و با دقت فراوان به کار ببرید؛ لبه‌های فین‌ها به‌راحتی خم می‌شوند و ممکن است باعث آسیب به پوشش کویل‌ها شود.
• نازل هوا باید نسبت به سطح کویل عمود باشد تا از خم‌شدن پره‌ها جلوگیری شود.
• پس از تمیز کردن، وضعیت پره‌ها را چک کنید و در صورت خم‌شدگی، با شانه فین (Fin Comb) شانه کنید.
• در مناطق ساحلی، استفاده از آب تمیز و کم‌فشار می‌تواند مفید باشد؛ اما حتماً قبلش تمام ادوات الکترونیکی را بپوشانید.

توجه داشته باشید که استفاده از جریان آب باعث ورود ذرات غبار و آلاینده‌ها به داخل کویل‌ها می‌شود و فرایند پاکسازی را در دفعات بعد سخت‌تر می‌کند؛ همچنین ریزش آب روی ادوات الکترونیکی می‌تواند به تجهیزات آسیب برساند. در صورت نیاز به مشاوره فنی بیشتر، تیم نگهداری موتورخانه به‌فیکس در دسترس است.

بازبینی ۷۲ ساعت پس از راه‌اندازی

پس از حدود ۷۲ ساعت کارکرد، سیستم به شرایط پایدار می‌رسد و امکان ارزیابی دقیق‌تر عملکرد تجهیزات فراهم می‌شود. توصیه می‌شود این موارد بررسی و ثبت گردد:

• سطح روغن کمپرسور یا سپراتور روغن را کنترل کنید. در صورت پایین بودن مداوم سطح روغن، علت کاهش را بررسی و در صورت نیاز روغن مناسب اضافه کنید.
• به ازای هر ریسیور و آکومولاتور، بسته به افزایش طول لوله از حد مجاز و تعداد اسلب‌های دستگاه، ممکن است نیاز باشد مقدار بیشتری روغن کمپرسور شارژ شود.
• وضعیت سایت گلس خط مایع را کنترل کنید. در شرایط عملکرد پایدار، جریان مبرد باید یکنواخت باشد؛ مشاهده مداوم حباب همراه با افت فشارهای کاری می‌تواند نشانه کمبود شارژ مبرد یا وجود نشتی در سیستم باشد.
• دمای قبل و بعد از فیلتر درایر را اندازه بگیرید. اختلاف دمای محسوس می‌تواند نشانه گرفتگی فیلتر درایر باشد و در این صورت فیلتر باید تعویض شود.
• جریان مصرفی کمپرسور را اندازه‌گیری و با مقدار نامی درج‌شده روی پلاک دستگاه مقایسه کنید.

بازبینی یک هفته پس از راه‌اندازی

پس از یک هفته کارکرد مداوم دستگاه، این موارد را کنترل کنید:

• بهتر است فیلتر درایر (یا هسته فیلتر، بسته به نوع فیلتر درایر) تعویض شود.
• فشارهای مکش و دهش با مقادیر ثبت‌شده در زمان راه‌اندازی مقایسه و بررسی گردد.
• سطح روغن ثبت شود.
• وضعیت سایت گلس خط مایع بررسی شود؛ در شرایط عملکرد پایدار نباید حباب مداوم مشاهده شود.
• عملکرد کندانسور شامل فن‌ها، موتور فن‌ها، کویل کندانسور و تمیزی فین‌ها کنترل گردد.
• عملکرد صحیح توالی‌های کنترلی، تجهیزات حفاظتی، پرشرسوئیچ‌ها و سنسورهای سیستم بازبینی شود.

اگر در این مرحله روند نامنظمی دیدید، بهتر است زودتر برای تعمیر کمپرسور اقدام کنید — طبق تجربه ما، بیشتر سوختن کمپرسورها ریشه در همین بازبینی‌های نادیده‌گرفته‌شده اولیه دارد، نه یک خرابی ناگهانی.

فیلتر درایر و فیلتر مکش

کندانسینگ یونیت به‌صورت آب‌بندی‌شده و تحت فشار نیتروژن خشک، همراه با فیلتر درایر تحویل داده می‌شود. در صورت حفظ آب‌بندی مدار تا زمان نصب و انجام صحیح عملیات لوله‌کشی، جوشکاری با جریان نیتروژن، آزمون نشتی و وکیوم، فیلتر درایر نصب‌شده روی یونیت برای راه‌اندازی اولیه قابل استفاده است و نیازی به تعویض آن نیست.

اگر مدار تبرید برای مدت طولانی در معرض هوای محیط قرار گیرد، یا کیفیت وکیوم و پاکیزگی سیستم مورد تأیید نباشد، توصیه می‌شود فیلتر درایر پیش از شارژ مبرد با یک فیلتر درایر نو و هم‌مشخصات جایگزین شود. اگر فیلتر درایر از نوع یک‌هسته‌ای یا دوهسته‌ای باشد، هسته‌های آن پس از اتمام لوله‌کشی و هنگام راه‌اندازی در فیلتر قرار می‌گیرند.

پس از راه‌اندازی، تعویض فیلتر درایر در این موارد الزامی است: باز شدن مجدد مدار تبرید، سوختن کمپرسور، آلودگی یا وجود رطوبت و اسید در سیستم، یا افت فشار غیرعادی در فیلتر درایر. برای درک بهتر نقش این قطعه، مقاله فیلتر درایر چیست را هم بخوانید.

از زمان راه‌اندازی تا یک هفته بعد از آن، یک فیلتر مکش موقت در خط مکش ورودی کندانسینگ یونیت نصب می‌شود تا مانع از ورود ذرات احتمالی حین عملیات لوله‌کشی و نصب به کمپرسور شود. فیلتر مکش باید پس از راه‌اندازی اولیه و اطمینان از پاکیزگی سیستم، یا در صورت افت فشار قابل‌توجه، از مدار خارج یا تعویض شود.

آلارم‌های کندانسینگ یونیت اسکرو

آلارم آنتی‌فریز (Unit Antifreeze Alarm)

این آلارم زمانی رخ می‌دهد که دمای هوای خروجی اواپراتور به مقدار تنظیم‌شده (Setpoint) آنتی‌فریز برسد. در این حالت کارکرد دستگاه متوقف شده و تا زمانی که دمای هوای خروجی اواپراتور به حد نرمال (Set+Diff) نرسد، فرمان راه‌اندازی صادر نمی‌شود.

نکته: پس از برطرف شدن آلارم و برای راه‌اندازی مجدد دستگاه، حتماً باید آلارم به‌صورت دستی Reset شود (با نگه‌داشتن دکمه آلارم روی نمایشگر PGD).

آلارم سنسور و سوئیچ فشار دهش (HP Transducer & Pressostat Alarm)

هنگامی که فشار دهش کمپرسور در هر مدار به حد بالای فشار تنظیم‌شده برسد، آلارم سنسور فشار دهش فعال شده و باعث توقف کارکرد کمپرسور مربوطه می‌شود تا زمانی که فشار مدار از حد تنظیم‌شده (Set-Diff) کمتر شود. اگر سنسور فشار به هر دلیلی عمل نکند، سوئیچ فشار دهش (HP Pressostat) وارد عمل شده و مدار را متوقف می‌کند تا از آسیب رسیدن به کمپرسور جلوگیری شود؛ حد تنظیمی سوئیچ فشار دهش همیشه بالاتر از سنسور فشار در نظر گرفته می‌شود.

• نکته ۱: برای راه‌اندازی مجدد کمپرسور، حتماً باید آلارم به‌صورت دستی Reset شود.
• نکته ۲: در صورت توقف کمپرسور، فن‌های کندانسور تا زمانی که فشار دهش به حد نرمال برسد فعال باقی می‌مانند.
• نکته ۳: آلارم فشار دهش، بدون در نظر گرفتن مرحله و حالت کار کمپرسور، به‌صورت دائمی فعال است.

آلارم سنسور و سوئیچ فشار مکش (LP Transducer & Pressostat Alarm)

هنگامی که فشار مکش کمپرسور در هر مدار به حد پایین فشار تنظیم‌شده برسد، آلارم سنسور فشار مکش فعال شده و باعث توقف کارکرد کمپرسور مربوطه می‌شود تا زمانی که فشار مدار از حد تنظیم‌شده (Set+Diff) بیشتر شود. اگر سنسور فشار عمل نکند، سوئیچ فشار مکش (LP Pressostat) مدار را متوقف می‌کند؛ حد تنظیمی سوئیچ همیشه کمتر از سنسور در نظر گرفته می‌شود.

نکته: پس از برطرف شدن آلارم، اگر Reset مربوطه به‌صورت اتوماتیک باشد، کمپرسور خودش شروع به کار می‌کند.

آلارم پراب (Probe Alarm)

اگر ارتباط سنسور با کنترلر قطع شود (یا مقدار قرائت‌شده در محدوده عملکرد سنسور نباشد)، آلارم پراب فعال شده و متناسب با نوع کاربرد آن، مدار مربوطه یا کل دستگاه متوقف می‌شود.

آلارم DPS فن ساپلای (Fan DPS Alarm)

پس از روشن کردن دستگاه، ابتدا فن ساپلای باید روشن شود. چنانچه به هر دلیلی فن ساپلای روشن نشده باشد، آلارم DPS فعال شده و با خاموش کردن دستگاه مانع از آسیب دیدن اواپراتور می‌شود.

• نکته ۱: پس از روشن کردن و برای راه‌اندازی مجدد دستگاه، حتماً باید آلارم به‌صورت دستی Reset شود.
• نکته ۲: در لحظه استارت، آلارم DPS پس از چند ثانیه تأخیر فعال می‌شود.

آلارم سوئیچ سطح روغن (Oil Level Switch Alarm)

بعد از استارت دستگاه، اگر سطح روغن داخل کمپرسور از حد مجاز کمتر شود، آلارم سطح روغن با چند ثانیه تأخیر فعال شده و کارکرد کمپرسور مربوطه را متوقف می‌کند.

• نکته ۱: برای راه‌اندازی مجدد کمپرسور، حتماً باید آلارم به‌صورت دستی Reset شود.
• نکته ۲: به‌خاطر زمان لازم برای بازگشت روغن در لحظه استارت، تأخیر فعال‌شدن آلارم در این لحظه تقریباً ۲ برابر تأخیر آن در حین کارکرد عادی است.
• نکته ۳: اگر خود سوئیچ سطح روغن هم دکمه Reset جداگانه داشته باشد، حتماً باید هم آن را دستی Reset کنید و هم از نمایشگر کنترل ریست بگیرید (یا فیوز تغذیه ماژول را چند ثانیه قطع کنید).

آلارم ماژول حفاظتی کمپرسور (SEE1/INT69 Alarm)

ماژول حفاظتی SEE1/INT69 در کمپرسورهای بیتزر/هنبل از تجهیزات بسیار مهم برای حفاظت از کمپرسور در شرایط غیرعادی است. این ماژول دمای گاز خروجی از کمپرسور، جهت گردش و شرایط سه‌فاز را مانیتور کرده و در صورت بروز خطا، آلارم فعال شده و از کارکرد کمپرسور جلوگیری می‌کند.

• نکته ۱: برای راه‌اندازی مجدد کمپرسور، حتماً باید آلارم به‌صورت دستی Reset شود.
• نکته ۲: اگر خود ماژول حفاظتی هم دکمه Reset داشته باشد، حتماً باید به‌صورت دستی Reset شود (یا فیوز تغذیه ماژول برای چند ثانیه قطع شود).

آلارم خطای الکتریکی کمپرسور (CircBreak Alarm)

کلید حرارتی (Circuit Breaker) و بی‌متال از تجهیزات حفاظت الکتریکی کمپرسورها هستند. در صورت بروز اتصال کوتاه یا اضافه‌بار در موتور کمپرسور، آلارم خطای الکتریکی فعال شده و از کارکرد کمپرسور جلوگیری می‌کند. برای راه‌اندازی مجدد کمپرسور، حتماً باید آلارم به‌صورت دستی Reset شود.

آلارم خطای کنتاکتور (Contactor Fault Alarm)

پس از صدور فرمان روشن‌شدن کمپرسور، اگر کنتاکتورهای مربوطه وصل نشده باشند، آلارم خطای کنتاکتور فعال شده و کارکرد کمپرسور را متوقف می‌کند.

آلارم فن کندانسور (Condenser Fan Alarm)

اگر خطای اضافه‌بار یا اتصال کوتاه در هرکدام از فن‌ها اتفاق بیفتد، آلارم فن کندانسور نمایش داده می‌شود. این آلارم برخلاف بقیه موارد، باعث توقف کارکرد کل مدار یا دستگاه نمی‌شود.

برای درک بهتر ریشه‌ی این آلارم‌ها، خواندن علت سرد نکردن چیلر و بررسی آلارم‌های چیلر تراکمی و روغن‌کاری و کنترل فشار روغن کمپرسور هم خالی از لطف نیست. اگر کمپرسور دستگاه شما از نوع اسکرو است، مقاله بررسی عملکرد چیلر تراکمی با کمپرسور اسکرو پیش‌زمینه فنی خوبی می‌دهد.

سوالات متداول

هر چند وقت یک‌بار باید کویل کندانسور تمیز شود؟

در محیط استاندارد، ماهانه کافی است. در محیط صنعتی، ساحلی یا پرگردوغبار، بازه به هفتگی کاهش پیدا می‌کند.

بعد از شست‌وشوی کویل با آب، چقدر باید صبر کنم؟

حداقل ۵ ساعت، تا تمام رطوبت از سطح کویل و تجهیزات الکترونیکی کاملاً خشک شود.

آلارم فشار دهش بالا یعنی چه و چطور برطرف می‌شود؟

یعنی فشار دهش کمپرسور به حد تنظیم‌شده رسیده — معمولاً به‌خاطر کویل کثیف، فن خراب یا کمبود جریان هوا. بعد از رفع علت، آلارم باید دستی ریست شود.

فیلتر درایر را چه زمانی باید تعویض کرد؟

در راه‌اندازی اولیه معمولاً نیازی نیست. اما بعد از باز شدن مجدد مدار، سوختن کمپرسور، یا مشاهده رطوبت/اسید در سیستم، تعویض فیلتر درایر ضروری است.

نگهداری منظم کندانسینگ یونیت اسکرو، هزینه‌ای بسیار کمتر از یک تعمیر اضطراری دارد. اگر برنامه بازبینی هفتگی و ماهانه را جدی بگیرید، بیشتر آلارم‌های این مقاله را اصلاً نمی‌بینید — چون علت‌شان از قبل رفع شده است.