چیلر جذبی یکی از ارکان مهم در تاسیسات ساختمان میباشد. ساختمان چیلر جذبی متشکل از اواپراتور ابزوربر ژنراتور و کندانسور میباشد. چیلر جذبی به جهت تولید برودت با استفاده از محلول لیتیوم بروماید به عنوان جاذب و آب مقطر به عنوان مبرد عمل میکند. در ساختمان چیلرهای جذبی مبرد در واقع آب خالص  در اواپراتور در دمای 5 درجه سانتی گراد میجوشد و گرما را از آب در گردش چیلد می گیرد و سپس این بخار به وسیله پاشش محلول لیتیوم بروماید در ابزوربر جذب میگردد. محلول لیتیوم بروماید رقیق شده جهت فرایند احیا به ژنراتور فرستاده میشود سپس در ژنراتور به واسطه حرارت بخار از محلول خارج میشود سپس محلول غلیظ شده و دوباره به ژنراترو ارسال میگردد. بخار حاصل از ژنراتور نیز جهت مایع شدن دوباره به کندانسور ارسال میگردد این بخار پس از تبدیل فاز دوبار به اواپراتور بازمیگردد.

همان طور که عنوان گردید لیتیوم بروماید و آب مقطر یکی از ارکان اصلی چیلرهای جذبی میباشد. لذا در راه اندازی و تعمیرات چیلر جذبی بسیار مهم میباشد در این مقاله قصد داریم شرایط شارژ محلول بررسی کنیم.

اطلاعات و ابزار كاري مورد نياز جهت شارژ محلول چیلر جذبی

• 1- مشخصات و برگه های دستور کار، شامل لیستی از درجه حرارت و فشارهای طراحی
• 2- نقشه های لوله کشی دستگاه و نمای کلی محل نصب
• 3- نقشه های مدارهای کنترلی و سیم کشی برق
• 4- ابزار آلات مکانیکی (دستی)
• 5- فشارسنج یا نشانگرخلاء کمکی که در فواصل 1/0 اینچ جیوه (2.5 mm) یا کمتر مدرج شده باشد.
• 6- پمپ خلاء کمکی با دبی حجمی 5 CFM یا بیشتر
• 7- فشار سنج ترکیبی 30 اینچ خلاء تا psig 30
• 8- هیدرومتر با محدوده وزن مخصوص بین 0/1 تا 0/2
• 9- آمپرسنج با محدوده بین 1/0 یا 0/1 آمپر
• 10- دماسنج با محدوده بین °F30 تا °F 120 (°C 1- تا °C 49)
• 11- دماسنج شیشه ای با محدوده بین صفر تا °F 300 (°C 18- تا °C 149)
• 12- شیلنگ شارژ شامل یک تکه شیلنگ پلاستیکی اینچ به طول 10 فوت و یک تکه لوله فولادی اینچ به طول 3 فوت که یک سر آن با زاویه °45 بریده شده است.

شارژ محلول و مبرد به چیلر جذبی:

براي اطلاع از مقادير نامي شارژ محلول و مبرد به دستگاه جدول را ببينيد.

جدول 1

بر اساس غلــظت محلول 53% حاوی Inhibitor و دماي آب خـنك شونده ) °C  7) °F 44 و دماي آب خنك كننــده ) °C  5/29) °F 85 وبخار  psi  12 (يا دماي آب داغ معادل آن)

حمل محلول ليتيوم برومايد

محلول آب و ليتيوم برومايد غير سمي و غير قابل اشتعال و غير قابل انفجار است و به راحتي مي‏توان آنرا در ظروف درباز حمل نمود. از نظر شيميايي محلول پايدار است و خواص آن حتي پس از سالها استفاده در دستگاه چيلر جذبي تغييرات چنداني نمي‏كند.

از آنجا كه ليتيوم برومايد در حضور هوا باعث خوردگي سطح فلزات مي‏شود، در صورت ريختن محلول بر روي قطعات يا ابزار آلات فلزي، محل را كاملاً پاک كرده و هر چه سريعتر با آب بشوييد، پس از شستشو براي جلوگيري از زنگ ‏زدن، سطح ابزار ‏آلات را با یک لايه نازكي از روغن بپوشانيد. پس از خالي كردن ظروف فلزي از محلول، داخل ظروف را با آب بشوييد تا از خوردگي جلوگيري شود.

ليتيوم برومايد مورد استفاده در چيلر جذبي بايد فقط در ظروف مخصوص يا ظروف كاملاً تميز نگهداري شود.

محلول ليتيوم برومايد موجب تحريك، سوزش و خارش پوست و چشم ها مي‏شود. در صوت تماس آن با پوست، محل تماس را با آب و صابون كاملاً بشوييد اگر محلول وارد چشم شد، فوراً آنرا با آب تازه شسته و در اسرع وقت به پزشك مراجعه نماييد. ليتيوم برومايد يك محلول نمكي قوي است، بنابراين به هيچ وجه با مكيدن از طريق دهان آن را از ظرف تخليه نكنید.

هنگام حمل ليتيم برومايد، الكل اكتيل، بازدارنده، (هيدروكسيد ليتيم و اسيد هيدرو بروميك) حتماً از عينك محافظ ايمني و لباس محافظ مناسب استفاده كنيد. درصورت تماس هريك از اين مواد با پوست، آن موضع را با آب و صابون فوراً بـشوييد. چشمها را با آب شسته و به پزشك مراجعه نماييد.

شارژ کردن محلول لیتیوم بروماید

• 1- مشخص کنید که آیا محافظ خوردگی (Inhibitor) باید به محلول افزوده شود یا خیر:

الف – اگر روی ظرف حاوی لیتیوم بروماید رنگ زرد زده شده است یا روی آن عبارت حاوی بازدارنده کرومات لیتیوم بروماید نوشته شده است، در راه اندازی اولیه، بازدارنده دیگری به آن اضافه نکنید و بازدارنده هایی را که ممکن است همراه دستگاه تحویل گرفته باشید کنار بگذارید.

ب – اگر بر روی ظرف لیتیوم بروماید نوشته شده که حاوی بازدارنده نمی باشد، به میزان لازم بازدارنده را  به اولین ظرف لیتیوم بروماید اضافه کنید و تا حل شدن کامل آن را بهم بزنید. (در صورتی که محلول لیتیوم بروماید فاقد بازدارنده است، مقدار لازم بازدارنده را از سازنده بخواهید.

• 2- یک شیلنگ انعطاف پذیر به لوله با قطر اینچ متصل کرده و هم لوله و هم شیلنگ را پر از آب کنید.
• 3- لوله اینچی را وارد ظرف کرده و شیلنگ انعطاف پذیر را به شیر سرویس پمپ محول  وصل کنید. (شکل 7)
• 4- شیر را باز کنید و عمل شارژ محلول را ادامه دهید تا سطح محلول به نزدیکی ته ظرف برسد. اجازه ندهید هوا به داخل دستگاه راه یابد.
• 5- این کار را با ظروف دیگر تکرار کنید. دقت کنید شارژ محلول دستگاه طبق جدول بالا انجام شود.

شارژ محلول در شرایط غیر نامی

مقدار محلول را مي‏توان با توجه به درجه حرارت طراحي آب خنك شونده، يا دبي يا درجه حرارت آب خنك كننده در شرايط غير نامي تنظيم كرد. مقادير محلول مي‏تواند تا 10% مقادير نامــي ارائه شده در جدول 2 زياد يا كم شوند. مقدار محلول در شرايط غير نامي به صورت زير تعيين مي‏شود:

• 1- به ازای هر درجـه فارنهایت (°C 5/0) پایین (بالا) بودن درجه حرارت طراحی آب خنـک شونده از °F 44  (°C 7)، یک درصد بر مقدار نامی شارژ محلول اضافه (کم) کنید.
• 2- به ازای هر 2 درجـه فارنهایت (°C 1) بالا (پایین) بودن درجـه حرارت طراحی آب خنک کننده از °F 85 (°C 5/29)، به مقدار نامی شارژ محلول یک درصد اضافه (کم) کنید.
• 3- به ازای هر 10% کاهش دبی نامی آب خنک کننده یک درصد به مقدار شارژ نامی محلول اضافه کنید. مقادیر نامی شارژ محلول را هرگز بر اساس تغییرات درجه حرارت آب داغ یا فشار بخار تنظیم نکنید.

شارژ اوليه مبرد چیلر جذبی

از طريق شير سرويس پمپ مبرد و طبق بندهاي 2، 3 و 4 شارژ محلول، آب مقطر (مبرد) را به دستگاه شارژ كنيد. مقدار شارژ مبرد بايد طبق جدول 1 صورت گيرد. بعد از راه ‏اندازي دستگاه، براي عملكرد بهينه كنترل محافظ سيكل، مقدار شارژ مبرد دستگاه بايد تنظيم شود.

تنظيم نهايي ميزان شارژ مبرد

تنظيم نهايي ميزان شارژ مبرد به دستگاه بايد پس از عمليات زير انجام شود.

• 1- دستگاه با درج حرارت پایدار بین 40 تا 100 درصد بار کامل کار کند.
• 2- افت درجه حرارت جاذب F °3 یا کمتر باشد.
• 3- وزن مخصوص مبرد برابر 02/1 یا کمتر باشد.

ميزان شارژ مبرد به دستگاه طوري تنظيم مي‏گردد كه سيستم محافظ سيكل بتواند از افزايش غلظت محلول از مقدار ماكزيمم آن و كريستاليزه شدن محلول جلوگيري كند. به منظور تنظيم ميزان شارژ مبرد به دستگاه مطابق زير عمل كنيد.

• 1- کلید محافظ سیکل را در وضعیت OFF قرار دهید 10 دقیقه صبر کنید.
• 2- از طریق شیر سرویس پمپ محلول مقداری نمونه محلول بگیرید و وزن مخصوص و درجه حرارت آنرا اندازه بگیرید.
• 3- نقطه تقاطع مقادیر وزن مخصوص و درجه حرارت را بر روی نمودار تعادلی بیابید. از این نقطه روی محور پایین غلظت محلول را بخوانید تا درصد وزنی بر لیتیوم بروماید در محلول رقیق را بیابید.
• 4- درصد تقریبی بار دستگاه را از مقایسه درجه حرارت و دبی جریان آب خنک خروجی نسبت به مقادیر طراحی تعیین کنید این درصد بار را در جدول جدول 2 وارد کنید تا غلظت محلول رقیق متناظر با آن را برای تنظیم میزان شارژ مبرد به دستگاه بیابید.
• 5- شرایط کاری دستگاه را طوری تنظیم کنید که دستگاه در دماهای پایدار در یکی از 3 غلظت محلول رقیق ارائه شده برای هر درصد بار (1/0%±) کارکند.

براي افزايش غلظت

– درصد بار دستگاه را افزايش دهيد.

ـ درجه حرارت آب خنک خروجی را روي درجه پايين تري تنظيم كنيد.

ـ درجه حرارت آب کندانسور را بیشتر کنید یا دبی جریان آب کندانسور را کمتر کنید.

– پس از تنظيم شرايط، مراحل 2 و 3 را براي ثابت كردن غلظت محلول انجام دهيد.

غلظت محلول رقيق براي تنظيم ميزان شارژ مبرد

جدول 2

میزان شارژ مبرد را می توان در هر یک از 3 سطح مبردی که در پایین توضیح داده شده تنظیم کرد. در جدول بالا آن سطحی از مبرد را در نظر بگیرید که متناظر با غلظت محلول رقیق در درصد بار دستگاه تعیین شده است.

تنظيم ميزان شارژ مبرد به دستگاه

پس از گذشت هر شش ماه از کارکرد دستگاه مقدار مبرد (آب) داخل اواپراتور را بررسی کنيد. افزايش مقدار آب دستگاه نشانگر نشتی آب از لوله است. به علاوه به منظور عملکرد درست سيستم محافظ سيکل هميشه بايد مقدار صحيح مبرد در دستگاه تنظيم شده باشد.

برای تنظيم مقدار مبرد به بخش تنظيم نهايی مقدار شارژ مبرد، در بخش راه اندازی اوليه مراجعه کنيد.

دستورالعمل افزودن اکتيل الکل به چیلر جذبی

اگر دمای آب خنک شونده خروجی بدون اينکه تغييری در تنظيم کنترل دستگاه انجام شود شروع به بالارفتن کند، ممکن است دستگاه به اکتيل الکل نياز داشته باشد. از آنجا که بالا رفتن دما در اثر عوامل ديگری چون رسوب گرفتن لوله ها و يا مسايل ديگر نيز ممکن است اتفاق بيفتد، با استفاده از روش زير تعيين می شود که دليل بالا رفتن دمای آب خروجی کمبود اکتيل الکل در دستگاه است:

مقداری نمونه محلول از شير سرويس پمپ محلول بگيريد. (بخش گرفتن نمونه از محلول جاذب يا مبرد را ببينيد.) اگر محلول نمونه بوی الکل نمی دهد، 5/0 گالن (2ليتر) الکل اکتيل به دستگاه اضافه کنيد.

همچنين پس از خلاء کردن دستگاه يا گذشت مدت زيادی از کارکرد دستگاه ممکن است لازم باشد اکتيل الکل به محلول اضافه کنيد.

توجه !

فقط از اکتيل الکل استفاده کنيد. انواع ديگر الکلها اثر زيان آوری بر کارکرد دستگاه دارند.

لوله قابل انعطافی را پر از آب کرده و يک سر آنرا به شير سرويس پمپ محلول وصل کنيد (شکل13 را ببينيد) سر ديگر را وارد ظرف محتوی الکل اکتيل بنماييد. کليد پمپ محلول را در وضعيت OFF قرار دهيد تا پمپ خاموش شود. سپس شير سرويس پمپ را باز کنيد و بگذاريد الکل وارد دستگاه شود. قبل از آنکه هوا بتواند شيلنگ شود، شير را ببنديد. کليد پمپ را به وضعيت ON برگردانيد.