فیلتر درایر چیست

فیلتر درایرهای مورد استفاده در سیستم‌های تبرید، رطوبت موجود در مخلوط مبرد و روغن را جذب می‌کنند یا با آن واکنش می‌دهند. درایرها در سیستم تبرید کاربرد گسترده‌ای دارند و به عنوان رطوبت‌گیر، هم در تجهیزات و هم در مبرد نقش دارند. این تجهیزات باید بخش عمده رطوبت را حذف کنند و واکنش نامطلوبی با آن نداشته باشند. آلومینیوم فعال، سیلیکاژل و سرندهای مولکولی پرکاربردترین درایرها هستند. آلومینیوم فعال‌شده و سیلیکاژل گستره وسیعی دارند که به اندازه مولکول‌های آن‌ها بستگی دارد.

وظایف فیلتر درایر در سیکل تبرید

مهم‌ترین وظایف فیلتر درایر در یک سیکل برودتی به شرح زیر است:

جذب رطوبت

در چیلر تراکمی رطوبت تنها یکی از عواملی است که در سیستم‌های تبرید ایجاد دردسر می‌کند. یخ‌زدن قطرات آب در خروجی روزنه شیر انبساط باعث مسدود شدن مسیر عبور مبرد به سمت اواپراتور می‌شود. برای جذب رطوبت در ساختار اجزای تشکیل‌دهنده فیلتر درایرها از مواد molecular sieve مانند سیلیکاژل استفاده می‌شود.

جذب اکسیدها و ذرات جامد

انواع اکسید فلزات و رسوبات در جداره‌های داخلی لوله‌ها و قطعات بسیار ریز در سیستم‌های بسته سرمایشی به‌وفور مشاهده می‌شود. ذرات بسیار ریز فلزی که شامل فلزاتی از قبیل آهن، مس، برنج و آلومینیوم هستند، می‌توانند به جداره داخلی سیلندرها و یاتاقان‌هایی که از جنس فلزات نرم هستند آسیب برسانند یا مسیر خروجی لوله مویین را مسدود کنند.

جذب اسید تشکیل‌شده

روغن‌های بر پایه الکل POE بسیار جاذب رطوبت هستند و به آن‌ها اصطلاحاً hygroscopic می‌گویند. همچنین رسیدن رطوبت به این نوع روغن‌ها باعث ایجاد اسیدهای آلی (کربوکسیل اسید) می‌شود. مبردها به‌خودی‌خود در شرایط دمایی متفاوت پایدار هستند و ترکیب شیمیایی خود را حفظ می‌کنند؛ اما در موارد بسیار نادر، خود مبرد هم می‌تواند مواد اسیدی تشکیل دهد. برای مثال، آزمایش مبرد R22 در لوله شیشه‌ای درزبندی‌شده با حضور روغن و فلزات مس و فولاد نشان داده شده است. نمودار زیر افزایش سرعت تجزیه و واکنش‌پذیری با افزایش دما را نشان می‌دهد.

این تجزیه باعث تشکیل اسید هیدروکلریک می‌شود. برخی مبردها هنگام برخورد با رطوبت تجزیه می‌شوند و اسید هیدروکلریک و اسید هیدروفلوئوریک تشکیل می‌دهند. تشکیل این اسیدها بیشتر منوط به بالا رفتن دمای دیسشارژ کمپرسور است. همچنین سوختن سیم‌پیچ کمپرسور نیز باعث تجزیه مبرد و ایجاد ترکیبات اسیدی می‌شود.

جذب مواد حاصل از تجزیه روغن

روغن‌های پایه معدنی در دمای تقریبی ۱۸۰ درجه سانتی‌گراد و روغن‌های پایه الکل در دمای ۲۰۰ درجه سانتی‌گراد شروع به تجزیه می‌کنند. حتی بهترین و باکیفیت‌ترین روغن‌ها نیز در شرایط بحرانی تجزیه می‌شوند. در این دما یا بالاتر از آن، مولکول‌های روغن شروع به‌هم‌چسبیدن و تشکیل مولکول‌های بزرگ می‌کنند؛ در طی این فرآیند، روغن ابتدا غلیظ و سیاه‌رنگ می‌شود، سپس به ماده‌ای لجن‌مانند تبدیل می‌شود و در انتها با افزایش دما به‌صورت پودر جامد درمی‌آید.

از دلایل بالا رفتن دمای دیسشارژ کمپرسور و وقوع این پدیده می‌توان به کثیفی کندانسور، نسبت تراکم بالا، سوپرهیت زیاد مبرد ورودی به کمپرسور و خرابی فن کندانسور اشاره کرد؛ در چیلر صنعتی با توجه به کارکرد مداوم، کثیفی کندانسور شایع‌تر است و باید در بازدیدهای دوره‌ای بررسی شود. توجه کنید که افزایش بیش‌ازحد دما مهم‌ترین عامل مؤثر در تجزیه روغن است. از عوامل دیگری که در تجزیه روغن دخیل است، وجود هوا در سیستم برودتی است؛ وجود هوا در سیکل تبرید چیلر، زوال روغن در سیستم برودتی را تسریع می‌کند. برخی از فلزات مانند آهن در تماس با مخلوط روغن و مبرد، عامل کاتالیزور تجزیه و تشکیل لجن روغن هستند. مس و آلومینیوم نیز از دیگر عناصر تحریک‌کننده هستند که نسبت تحریک آن‌ها کمتر است. نتیجه تشکیل لجن، اختلال در عملکرد سیکل برودتی است.

در شکل زیر نمونه‌ای از تجزیه روغن به دلیل بالا رفتن بیش‌ازحد دمای دیسشارژ در سر سیلندر کمپرسور را مشاهده می‌کنید؛ در کمپرسورهای چیلر سانتریفیوژ نیز کنترل دقیق دمای دیسشارژ به همین دلیل اهمیت بیشتری دارد.

چه زمانی باید فیلتر درایر را تعویض کرد؟

فیلتر درایر به‌طور معمول نیازی به تعویض دوره‌ای ندارد؛ اما در شرایط زیر باید هرچه سریع‌تر تعویض شود:

• تغییر رنگ سایت‌گلاس (شیشه دید) که نشان‌دهنده وجود رطوبت در سیکل تبرید است
• افزایش افت فشار یا اختلاف دما در قبل و بعد از فیلتر درایر نسبت به حالت عادی
• پس از تعویض کمپرسور یا هر تعمیری که سیکل تبرید باز شده باشد
• پس از تخلیه کامل و شارژ مجدد گاز مبرد سیستم

مراحل تعویض فیلتر درایر

بازدید و تعویض مغزی فیلتر درایر در انواع چیلرهای آبی و هوایی کاربرد دارد. در تعمیر چیلر تراکمی تمیز نگه داشتن مدار گاز سیستم‌های سردکننده اهمیت زیادی دارد. برای این منظور فیلتر درایر یا رطوبت‌گیر در مدار گردش گاز مبرد انواع چیلر، روفتاپ پکیج و سیستم وی‌آراف (VRF) نصب می‌شود. جنس مغزی یا خشک‌کن فیلتر درایر سیلیکاژل (Silica Gel) است که جاذب رطوبت است.

شرح عملیات

با نصب فیلتر درایر در مدار مایع، از تمامی خسارات ناشی از ورود رطوبت به سیستم جلوگیری به‌عمل می‌آید. به هر علتی هوا و رطوبت وارد مدار گاز مبرد شود، باید محفظه فیلتر درایر را باز کرد و مطابق مراحل زیر آن را تعویض نمود:

مرحله اول: خاموش کردن دستگاه

ابتدا دستگاه را خاموش کنید. دقت کنید که پمپ‌های اواپراتور و کندانسور در چیلرهای آبی باید روشن باشند.

مرحله دوم: بستن شیر سرویس

اگر دستگاه شما مجهز به شیر سرویس در مدار مایع است، آن را ببندید.

مرحله سوم: پمپ دان

دستگاه را پمپ دان کنید. روش صحیح پمپ دان را می‌توانید در مقاله پمپ دان چیلر تراکمی مطالعه کنید.

مرحله چهارم: باز کردن درپوش فیلتر درایر

درپوش فیلتر درایر را مطابق شکل زیر باز کنید.

مرحله پنجم: بیرون آوردن مغزی‌های کهنه

مغزی‌های کهنه را از روی توری فلزی مطابق شکل زیر بیرون بیاورید.

مرحله ششم: تمیزکاری

محفظه محل استقرار مغزی‌ها و توری فلزی را کاملاً با پارچه تمیز کنید.

مرحله هفتم: جایگذاری مغزی جدید

مغزی‌های نو را روی توری فلزی سوار کرده و آن‌ها را داخل محفظه فیلتر درایر نصب کنید.

مرحله هشتم: بستن درپوش

درپوش فیلتر درایر را در محل خود قرار داده و پیچ‌های آن را با ترکمتر محکم کنید. در صورت نیاز، واشر آن را تعویض کنید.

مرحله نهم: وکیوم اول

از طریق شیر شارژ گاز، محفظه فیلتر درایر را با پمپ وکیوم تا ۲۹.۵ اینچ ستون جیوه وکیوم کنید.

مرحله دهم: شارژ ازت

در این مرحله پمپ وکیوم را خاموش کرده و محفظه فیلتر درایر را تا فشار ۵ پوند بر اینچ مربع با گاز ازت شارژ کنید.

مرحله یازدهم: وکیوم دوم

مجدداً سیستم را تا ۲۹.۵ اینچ ستون جیوه وکیوم کرده و پمپ وکیوم را از سیستم جدا کنید.

مرحله دوازدهم: آماده‌سازی جهت راه‌اندازی

اگر دستگاه شما مجهز به شیر سرویس است و در مرحله دوم آن را بسته بودید، با احتیاط آن را باز کنید و دستگاه را برای راه‌اندازی مجدد آماده کنید.

تحریریه تیم خدمات فنی مهندسی به فیکس

برداشت از مطالب سایت تنها با ذکر منبع و لینک سایت مجاز می‌باشد