در سیستمهای تبرید، بعد از تعمیرات، لولهکشی و جوشکاری، همیشه باید از سلامت اتصالات مطمئن شویم؛ برای همین تست نشتیابی و تست ازت انجام میدهیم. روشهای تست نشتی در سیکل چیلرهای تراکمی به دو حالت تست فشار و تست وکیوم انجام میشوند. در سیستمهای تبرید، استفاده و تست هر دو روش میتواند مفید باشد. در روش فشار مثبت، با تزریق سیالاتی مانند مبرد یا ازت به داخل سیکل تبرید، وجود نشتی چیلر بررسی میشود. اما در روش وکیوم، فشار سیکل تا حد خلأ کاهش مییابد و اگر فشار داخل دوباره تا اندازه فشار اتمسفر افزایش پیدا کند، نشانه وجود نشتی است. اگر یک سیستم سرمایش و تهویه مطبوع مشکوک به نشتی باشد، ابتدا باید کلیه نقاط اتصال بررسی شود؛ محل دقیق نشتی در سیستمهای مختلف متفاوت است، اما تجربه نشان داده برخی نقاط همیشه باید در اولویت بازرسی قرار بگیرند، از جمله اتصالات مکانیکی و شیرآلات. این بازرسیها بخش جداییناپذیر تعمیر تخصصی چیلر تراکمی هستند و پیش از هر شارژ مجدد مبرد باید انجام شوند.
علائم و نشانههای نشتی چیلر
پیش از رفتن سراغ تجهیزات نشتیاب، معمولاً چند نشانه ساده در محل نشتی را به تکنسین باتجربه هشدار میدهد. در بازدیدهای میدانی، این نشانهها بیشترین کاربرد را دارند:
- افت محسوس ظرفیت سرمایش و طولانیتر شدن زمان رسیدن به دمای ستشده
- یخزدگی روی لوله ساکشن یا بدنه اواپراتور
- افزایش غیرعادی مصرف برق نسبت به بار سرمایشی مشابه در فصل قبل
- لکههای روغنی در اطراف اتصالات، شیرآلات و لولههای مسی
- صدای هیس یا سوت مانند در نزدیکی جوشها و فلرها
- روشن و خاموش شدن مکرر کمپرسور (شورت سایکل)
نشت یابی مبردها
برای نشتیابی مبرد، ابتدا باید با دستهبندی انواع مبردها آشنا شویم و متناسب با نوع مبرد سیستم برودتی، روش نشتیابی مناسب انتخاب گردد.
دسته اول مبردها CFC هستند؛ این قدیمیترین دسته از مبردهاست که شامل اتم کلر میشود و مبردهای R-11 و R-12 از جمله آنها هستند. بعد از آنها، HCFC با مبرد R-22 مورد استفاده قرار گرفت. به دلیل آسیب این دسته از مبردها به لایه اوزون و محدودیت استفاده از آنها، مبردهای HFC که فاقد اتم کلر هستند معرفی شدند؛ از جمله آنها میتوان به مبرد R-134a اشاره کرد. در نهایت، مبردهای آلی که محصول مشتقات نفتی هستند، با عنوان دسته HC شناخته میشوند.
R12 – R502 – R11… | Chlorofluorocarbon | CFC |
R22 – R409A – R411B | Hydrochlorofluorocarbon | HCFC |
R134a-R404A- R407C-R410A | Hydrofluorocarbon | HFC |
R600a-r290… | Hydrocarbon | HC |
لازم به ذکر است روشهای نشتیابی در چیلرهای جذبی، به دلیل عملکرد در خلأ، با چیلرهای تراکمی تفاوت اساسی دارد؛ برای آشنایی بیشتر با نحوه عملکرد چیلر جذبی میتوانید این مقاله را مطالعه کنید. اگر هوا از محل نشتی وارد این چیلرها شود، احتمال کریستالیزاسیون افزایش مییابد؛ برای رفع این مشکل، مقاله کریستال چیلر جذبی و نحوه رفع آن راهنمای کاملی است. اگر با عملکرد کلی این تجهیزات آشنا نیستید، پیشنهاد میکنیم ابتدا مقاله چیلر چیست را بخوانید.
انواع روشهای نشتیابی چیلر و سیستمهای برودتی
اولین روش، تست ازت یا نشتیابی با فشار مثبت نیتروژن و کف صابون است. استفاده از راهحل آزمایش حبابی، جزو سادهترین و حساسترین روشها برای آزمایش نشتی چیلر در سیستمهای سرمایش و تهویه مطبوع محسوب میشود. اگر سیکل دارای فشار باشد، میتوان از خود مبرد برای تست نشتی استفاده کرد؛ در صورتی که فشار پایینتر باشد، بهتر است گاز ریکاوری شده و ازت شارژ گردد. در نشتیهای ریز، بهتر است با گذر زمان میزان نشتی مشخص شود.
نشتیاب هالید ابزاری ارزانقیمت و سریع است که فقط برای مبردهای حاوی کلر کاربرد دارد. شناسانگر هالید به این صورت عمل میکند که هوا روی عنصر مسی که با سوخت هیدروکربنی گرم شده، دمیده میشود؛ در صورت وجود مبردهای هالوژندار، رنگ شعله از آبی به سبز تغییر میکند.
شناساگر هالید
رنگدانههای تشخیص نشتی فرابنفش
در این روش، یک رنگدانه رنگی یا فلورسنت به سیستم تزریق میشود که همراه با روغن در کل مدار به چرخش درمیآید. نقاط نشتی با انتشار مبرد در حال خروج مشخص میگردد و برای مشاهده بهتر، از یک لامپ فرابنفش استفاده میشود.
نشت یاب فرابنفش
نشتیابهای الکترونیکی
استفاده از نشتیابهای گازی الکترونیکی یا ابزارهایی مبتنی بر فناوری TCD معمولاً سریعترین روش برای یافتن نشتیهای نامشخص است. حساسیت این ابزارها تا حد ۳ گرم در سال است؛ در نتیجه برای چیلر صنعتی با حجم بالای مبرد، حتی نشتی بسیار کوچک هم قابل شناسایی است و از هدررفت گرانقیمت مبرد جلوگیری میکند.
در جدول زیر، روشهای نشتیابی متناسب با هر دسته از مبردها دستهبندی شده است:
HC | HFC | HCFC | سیال داخل سیستم | |
نامشخص | صحیح | صحیح | مبرد | نشت یاب الکترونیکی |
نامشخص | صحیح | صحیح | مبرد | نشت یاب مادون قرمز |
صحیح | صحیح | صحیح | مبرد/ازت | نشت یاب مافوق صوت |
غلط | غلط | صحیح | مبرد | نشت یاب هالیدی |
صحیح | صحیح | صحیح | مبرد | نشت یاب فلورسنتی |
صحیح | صحیح | صحیح | مبرد/ازت | کف صابون |
با توجه به انواع روشهای نشتیابی، در کشور ما با توجه به نوع مبرد و دقت وسایل موجود، عمدتاً از دو روش تست ازت و نشتیابی الکترونیکی استفاده میشود که در ادامه بهطور مفصل بررسی میکنیم.
تست ازت
تست ازت برای سیستمهای تهویه مطبوع بین ۱۵ تا ۱۸ بار انجام میشود. در سیستمهای چیلر، این فشار تا ۲۰۰ psi در نظر گرفته میشود.
شیرهای کمپرسور حتماً باید بسته باشند؛ اگر روغن کمپرسور مصنوعی باشد، ابتدا باید هوای داخل سیستم با ازت خالی شود و سپس اقدام به شارژ ازت و تست آن کرد.
پیش از شارژ ازت، حتماً باید سیلندر ازت با شعله آتش کنترل شود؛ لازم به ذکر است گاز اکسیژن شعله را شعلهورتر میکند و ازت شعله را خاموش میکند.
در صورتی که از دو مدار موازی در سیستم استفاده شود، تست ازت باید در یک مدار با فشار ۲۰۰ psi و در مدار دیگر با فشار ۱۷۰ psi انجام گیرد. فشارگذاری توسط گیج علامتگذاری میشود؛ سیستم حداقل باید ۲۴ ساعت زیر فشار بماند و در صورت عدم تغییر فشار، راهاندازی انجام میشود.
در ویدیوی زیر میتوانید نحوه نشتیابی با ازت را مشاهده کنید:
یکی دیگر از روشهای تست، مخلوط کردن مبرد و گاز ازت است؛ در این روش ابتدا مبرد به داخل سیکل تبرید چیلر هدایت و سپس، پس از جدا کردن سیلندر مبرد، مخزن ازت به سیستم متصل و شارژ میشود.
یکی از علائم نشتی چیلر در سیستم، روغنزدگی روی بدنه دستگاه است که حتماً باید توسط کارشناس بررسی شود. اگر نشتی از ناحیه لولههای اواپراتور یا کندانسور باشد و آسیب گسترده باشد، ممکن است نیاز به ریتیوب چیلر (تعویض لولههای چیلر) پیدا کنید.
استفاده از نشتیاب الکترونیکی
این دستگاه دارای سنسوری است که به اجزای مبردهای HFC و HCFC حساس است و توسط پمپ مکنده، نمونه هوا به سمت سنسور فرستاده میشود.
این نشتیاب المنتی در نوک میله آزمایش خود دارد که در صورت وجود مبرد، یک پالس الکتریکی ایجاد میکند. این سیگنال الکتریکی در دستگاه به سیگنال صوتی یا بصری تبدیل میشود. در چیلرهای دارای کمپرسورهای سانتریفیوژ، آببندی شفت کمپرسور یکی از رایجترین نقاط نشتی است و باید با دقت بیشتری بررسی شود.
برای تشخیص نشتی، سر حسگر را آرام در امتداد لوله با سرعت حداکثر ۱ سانتیمتر بر ثانیه حرکت دهید.
وقتی نشتیاب نشتی را تشخیص داد، توصیه میشود چند ثانیه دستگاه را دور نگه دارید و سپس دوباره بررسی کنید که آیا نشتی در همان نقطه دوباره نشان داده میشود یا نه.
محل استفاده از نشتیاب باید تهویه مناسب داشته باشد؛ در غیر این صورت ممکن است دستگاه دچار خطا شود و سایر مبردهای موجود در هوای محیط را نیز دریافت کند. در چیلرهای آب خنک، علاوه بر مدار مبرد، اتصالات مسیر آب برج خنککننده هم باید بررسی شود؛ چون نشتی آب گاهی با نشتی مبرد اشتباه گرفته میشود.
اگر رطوبت از محل نشتی وارد سیکل تبرید شده باشد، ممکن است مشکلات جانبی مانند اسیدی شدن روغن هم ایجاد شود؛ برای بررسی کامل این موضوع مقاله رطوبت و آلودگیهای سیکل تبرید چیلر و روشهای رفع آن را مطالعه کنید. همچنین انتخاب نادرست ظرفیت چیلر یا چیدمان اشتباه اتصالات نیز میتواند فشار غیرعادی و در نتیجه نشتی زودرس ایجاد کند؛ نکات لازم برای پیشگیری از این مشکل در مقاله انتخاب چیلر و نحوه چیدمان آنها آمده است. رسوب و خوردگی داخلی نیز در درازمدت میتواند به نشتی منجر شود؛ نحوه اسید شویی چیلر یکی از راههای پیشگیری از این آسیب است.
سوالات متداول درباره نشتیابی چیلر
نشتی چیلر چگونه تشخیص داده میشود؟
ترکیبی از بازرسی چشمی (لکه روغن، یخزدگی)، تست فشار با ازت و در صورت نیاز نشتیاب الکترونیکی یا UV، دقیقترین نتیجه را میدهد.
چه مدت طول میکشد تا نشتی چیلر پیدا شود؟
برای نشتیهای واضح معمولاً یک بازدید کافی است؛ اما نشتیهای ریز ممکن است به تست ازت ۲۴ ساعته یا چند بار بازدید با نشتیاب الکترونیکی نیاز داشته باشند.
آیا خودم میتوانم نشتی چیلر را پیدا کنم؟
تست ساده کف صابون در دسترس هر کاربری است، اما تست ازت و کار با نشتیابهای تخصصی به دلیل ریسک فشار بالا و مبردهای سمی باید توسط تکنسین مجرب انجام شود.
بعد از رفع نشتی چیلر چه اقداماتی لازم است؟
پس از رفع نشتی، سیستم باید وکیوم و خشک شود و سپس مبرد طبق مقدار مشخصشده کارخانه شارژ گردد.
در مجموع، نشتیابی درست ترکیبی از تجربه میدانی و انتخاب روش مناسب متناسب با نوع مبرد است. بازرسی چشمی و بررسی نقاط پرریسک مثل اتصالات و شیرآلات، پیش از هر تست دستگاهی توصیه میشود. انتخاب بین تست ازت، هالید، UV یا نشتیاب الکترونیکی باید بر اساس نوع مبرد، حساسیت مورد نیاز و امکانات موجود انجام گیرد تا از تکرار نشتی و هدررفت مبرد جلوگیری شود.ن
با سلام ممنون از ارائه مطالب دقیق و مفید تون
در صورت امکان دوره عملی برگذار میکنید
سلام وقت بخیر
ممنون از نظرتون
در حال حاضر برنامه ای برای برگذاری دوره آموزشی نداریم و می توانید از آموزش ها و مقالات سایت استفاده کنید.