هواساز چند منطقه‌ای و سیستم VAV: عملکرد، کاربرد و ویژگی‌ها

کاربرد هواساز

در هواساز چند منطقه‌ای، کویل سرمایی و کویل گرمایی هم‌زمان هوای سرد و هوای گرم با دمای ثابت تولید می‌کنند.

این دو جریان هوا با نسبت‌های مختلف در جعبه‌های اختلاط با هم مخلوط می‌شوند. هر جعبه از طریق سیستم کانال‌کشی به یک فضای مشخص متصل است.

کنترل دمای هر فضا با یک حسگر نصب‌شده در همان فضا انجام می‌شود. این حسگر با باز و بسته کردن دمپرهای هوای سرد و گرم، دمای هوای مخلوط و در نتیجه دمای فضا را تنظیم می‌کند.

هواساز چند منطقه‌ای

توزیع هوا با هواساز

کاربرد هواساز چند منطقه‌ای

همان‌طور که در شکل نشان داده شده، هواساز چند منطقه‌ای شامل کویل‌های سرمایی و گرمایی است. این دستگاه در کاربردهای چند اتاقه‌ای مناسب است که مؤلفه‌های بار، تابعی از زمان‌اند و مستقل از هم تغییر می‌کنند.

دستگاه چند منطقه‌ای با یک فن، قادر است هوادهی و دمای هر منطقه را جداگانه کنترل کند. کاربرد این سیستم در شرایط زیر مطلوب است:

  • کنترل مجزای ساختمان و فضاهایی با چند ناحیه مستقل، مانند مدارس، دفاتر اداری سازمان‌ها و بیمارستان‌ها
  • ساختمان‌هایی که هر ناحیه‌شان به دلیل مشخصه‌های بار داخلی متفاوت، نیاز به شرایط نگهداری خاص دارد؛ مثل ساختمانی که بخشی از آن به بانک اختصاص یافته یا استودیوهای رادیو و تلویزیون با بار حرارتی و برودتی متفاوت در هر بخش
  • فضاها و ساختمان‌هایی با نواحی بزرگ داخلی و بخش‌های نسبتاً کوچک خارجی

این دستگاه به‌ویژه در مواردی که حرارت محسوس زیاد و نیاز هوای تازه کم باشد، کاربرد مطلوبی دارد. برای کنترل رطوبت، می‌توان یک کویل پیش‌سرمایی در کانالی که حداقل هوای تازه را تأمین می‌کند تعبیه کرد.

به‌طور کلی، هواساز چند منطقه‌ای برای ساختمان‌هایی مناسب است که بار محسوس آن‌ها زیاد و نیاز به تجدید هوا محدود باشد.

محل اجزای هواساز

ویژگی‌های دستگاه‌های چند منطقه‌ای

دستگاه‌های هواساز چند منطقه‌ای این ویژگی‌ها را دارند:

  1. کنترل جداگانه دمای هر منطقه: هر ناحیه به‌عنوان یک فضای مستقل در نظر گرفته می‌شود و هوای مورد نیازش با دمای مشخص تغذیه می‌شود.
  2. استفاده از کمترین تجهیزات برای ناحیه‌بندی تأسیسات: این دستگاه‌ها را می‌توان به‌سادگی، جدا از هم، در محل نصب مونتاژ کرد و کانال‌کشی هر منطقه را جداگانه اجرا کرد.
  3. تغییر فصلی سیستم بدون توقف دستگاه: در دستگاه‌های تک‌منطقه‌ای، تغییر فصل تابستان به زمستان و برعکس، نیاز به توقف کامل دستگاه دارد؛ اما در نوع چند منطقه‌ای، فقط با یک بار تنظیم ترموستات، این تغییر بدون توقف انجام می‌شود.
  4. سهولت انتقال و توزیع هوا: این دستگاه‌ها به کانال‌های توزیع مجهز به دمپرهای قابل‌کنترل نیاز دارند؛ در نتیجه متعادل کردن سیستم هم ساده‌تر است.
  5. مرکزیت سیستم تهویه مطبوع و تبرید: تأمین برق و آب و تخلیه آب سیستم، فقط در محل نصب دستگاه انجام می‌شود.
  6. امکان سرویس و نگهداری فقط در یک مکان: یکی از مزیت‌های نصب این دستگاه‌ها در تأسیسات مرکزی این است که تعمیر هواساز و نگهداری فقط در محل نصب انجام می‌شود و نیازی به ورود به فضای تهویه‌شده نیست — مثلاً در بیمارستان‌ها که تردد در اتاق عمل باید حداقل باشد.
  7. کاهش هزینه مصرف انرژی: وقتی دمای هوای تازه به‌اندازه کافی پایین بیاید که بتواند بار سرمایش را تأمین کند، می‌توان دستگاه‌های برودتی را خاموش کرد تا مصرف برق کاهش یابد.
  8. استفاده گسترده از انواع فیلتر: در این دستگاه‌ها، تصفیه و پاکسازی هوا با امکانات از‌پیش‌آماده به‌خوبی امکان‌پذیر است؛ بر اساس نیاز محلی و بازده مورد نظر، روش‌های مختلف فیلتراسیون قابل انتخاب‌اند.
  9. کار بی‌سروصدا و آرام: با انتخاب محل مناسب نصب دستگاه، می‌توان صدای سیستم را در فضاهای تهویه‌شونده به حداقل رساند.

سیستم هوارسانی با حجم متغیر هوا VAV (Variable Air Volume)

در سیستم حجم متغیر، دستگاه هواساز هم‌زمان توسط کویل سرمایی و کویل گرمایی، هوای سرد و گرم تولید می‌کند و از طریق دو سیستم کانال‌کشی جداگانه توزیع می‌کند.

هوای سرد و گرم از دو کانال به جعبه‌هایی به نام Terminal Box منتقل می‌شود. کانال‌های ورودی این جعبه‌ها به دمپر مجهزند.

کنترل دمای اتاق با حسگری که در همان اتاق نصب شده انجام می‌گیرد؛ این حسگر به دمپرهای روی کانال سرد و گرم فرمان می‌دهد. در نتیجه هوای سرد و گرم با نسبت‌های مختلف مخلوط شده، وارد اتاق می‌شود و دمای آن را تنظیم می‌کند.

💡 نکته فنی: تفاوت اصلی VAV با هواساز چند منطقه‌ای در نحوه کنترل است: در VAV دبی هوا برای هر منطقه تغییر می‌کند، در حالی که در هواساز چند منطقه‌ای، دبی نسبتاً ثابت است و فقط نسبت اختلاط هوای سرد و گرم تغییر می‌کند.

دیاگرام کنترلی سیستم هوارسانی VAV در شکل زیر نشان داده شده است.

علاوه بر هواساز، فن‌کویل‌ها نیز بار حرارتی و برودتی را تأمین می‌کنند. فن‌کویل‌ها دو نوع‌اند: دولوله‌ای و چهارلوله‌ای.

فن‌کویل دولوله‌ای یک کویل دارد که در زمستان آب گرم و در تابستان آب سرد از آن عبور می‌کند و به ترتیب هوای گرم یا سرد تولید می‌کند. چون در تابستان کنترل دقیق دما و رطوبت با این روش دشوار است، فن‌کویل چهارلوله‌ای با دو کویل جداگانه (یکی آب سرد، یکی آب گرم) کنترل دقیق‌تری فراهم می‌کند؛ کویل سرد بار برودتی و کویل گرم، کنترل رطوبت محیط را تأمین می‌کند.

بخش مهم دیگر دستگاه‌های هوارسانی، هواده (فن) است که وظیفه ایجاد جریان هوا و تأمین فشار لازم برای جبران افت فشار سیستم توزیع هوا را بر عهده دارد. در این دستگاه‌ها معمولاً از هواده‌های سانتریفیوژ استفاده می‌شود.

هواساز حجم متغیر

هواسازهای VAV

توصیه‌های ضروری برای تکنسین‌های راه‌انداز و نگهدار

هنگام راه‌اندازی و تعمیرات هواساز، رعایت نکات زیر ضروری است:

  1. راه‌اندازی صحیح و اصولی، اولین و مهم‌ترین گام در دوام، کارایی و افزایش عمر مفید دستگاه است.
  2. در حین راه‌اندازی و تعمیرات، از وسایل ایمنی مانند عینک، کفش، دستکش و کلاه ایمنی استفاده شود.
  3. از سلامت کپسول اطفای حریق پیش از شروع کار اطمینان حاصل شود.
  4. علائم هشداردهنده مانند «خطر»، «دست نزنید»، «کلید را روشن نکنید» و «شیر را باز نکنید» روی نقاط حساس نصب شود.
  5. پیش از کار، از نصب صحیح حفاظ‌ها در محل‌های خطرناک — مانند کوپلینگ پمپ‌ها، پولی و فلکه هواده، برج خنک‌کننده و سایر قطعات گردنده — اطمینان حاصل شود.
  6. هنگام راه‌اندازی، عملکرد مدار فرمان و مدار قدرت دستگاه بررسی شود.
  7. برای عملکرد مطلوب دستگاه، طراحی، انتخاب دستگاه، نحوه نصب و ظرفیت تجهیزات جانبی مانند پمپ و چیلر و سیستم لوله‌کشی باید درست و متناسب انتخاب شده باشند.

تحریریه تیم خدمات فنی مهندسی به فیکس

برداشت از مطالب سایت تنها با ذکر منبع و لینک سایت مجاز می‌باشد

2 thoughts on “هواساز چند منطقه‌ای و سیستم VAV: عملکرد، کاربرد و ویژگی‌ها

  1. اسدالهی میگوید:

    سلام و وقت بخیر. دستگاه های هواساز چند مطقه ای رو برای ساختمان های مسکونی استفاده نمی کنند؟ اگر برای تنظیم رطوبت به دستگاه هواساز نیاز داشته باشیم، هواساز تاپ تهویه چند منطقه ای باید انتخاب کنیم؟

    • تحریریه به فیکس میگوید:

      سلام وقت بخیر
      به صورت کلی هواساز ها برای ساختمان ها مسکونی مناسب نیستند چرا که امکان تنظیم دما در زون های مختلف وجود ندارد و بهتر است برای تهویه ساختمان مسکونی از فن کویل و رادیاتور و کولر استفاده کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *