پمپهای سانتریفیوژ از پرکاربردترین تجهیزات در سیستمهای تأسیسات مکانیکی هستند و معمولاً برای گردش آب در مدارهای گرمایشی، سرمایشی و تهویه مطبوع استفاده میشوند. عملکرد صحیح این پمپها تا حد زیادی به نصب اصولی، تراز بودن و راهاندازی صحیح آنها بستگی دارد. در این مقاله با مهمترین نکات مربوط به نصب و راهاندازی پمپ سانتریفیوژ آشنا میشویم.
پمپ سانتریفیوژ چیست؟
پمپهای سانتریفیوژ در بسیاری از سیستمهای تأسیساتی مانند کویلهای سرمایشی، برج خنککننده، چیلر تراکمی، دیگ بخار و سیستم حرارت مرکزی برای به گردش درآوردن سیال مورد استفاده قرار میگیرند. این پمپها در ظرفیتها و هدهای مختلف تولید میشوند و بسته به نیاز پروژه انتخاب میشوند.
اساس عملکرد این پمپها بر نیروی گریز از مرکز است. انرژی مکانیکی موتور به پروانه منتقل شده و در نهایت باعث افزایش فشار و حرکت سیال در مدار میشود.
از نظر نحوه نصب، پمپهای سانتریفیوژ به دو گروه اصلی تقسیم میشوند:
- پمپ خطی (Inline): ورودی و خروجی در یک امتداد قرار دارند، فضای کمتری اشغال میکنند و نصب آنها سادهتر است.
- پمپ زمینی (End Suction): ظرفیت بالاتری دارند، روی فونداسیون نصب میشوند و معمولاً در موتورخانهها کاربرد بیشتری دارند.
از نظر کاربرد نیز این پمپها معمولاً به دو دسته تقسیم میشوند:
- پمپهای سیرکولاتور برای گردش آب در مدارهای گرمایش و سرمایش
- پمپهای تأمین فشار برای انتقال آب مصرفی ساختمان
اگر قصد آشنایی کامل با اجزای موتورخانه را دارید، مطالعه مقاله سیستم حرارت مرکزی میتواند دید بهتری نسبت به محل استفاده این پمپها به شما بدهد.
محل نصب پمپ سانتریفیوژ
محل نصب پمپ باید به گونهای انتخاب شود که دسترسی برای سرویس، تعمیرات و بازدیدهای دورهای بهراحتی امکانپذیر باشد. همچنین بهتر است پمپ تا حد امکان نزدیک منبع سیال نصب شود تا طول خط مکش کاهش یافته و افت فشار کمتر شود.
فونداسیون پمپ باید کاملاً محکم، تراز و مقاوم باشد. در اغلب پروژهها از فونداسیون بتنی استفاده میشود و پیچهای مهاری قبل از بتنریزی در محل مناسب قرار میگیرند.
تراز کردن پمپ
اگرچه بسیاری از پمپها در کارخانه تراز میشوند، اما به دلیل جابهجایی و حملونقل لازم است قبل از راهاندازی، تراز بودن مجموعه دوباره بررسی شود.
مهمترین مراحل تراز کردن عبارتاند از:
- قرار دادن شاسی روی گوه و تنظیم ارتفاع
- بررسی هممحوری موتور و پمپ
- کنترل فاصله کوپلینگ با فیلر
- محکم کردن پیچهای فونداسیون
- گروتریزی و تثبیت کامل شاسی
اتصال لولهها به پمپ
لولهها باید بدون اعمال تنش به فلنجهای پمپ متصل شوند. وارد کردن فشار به بدنه پمپ میتواند باعث خارج شدن مجموعه از تراز و کاهش عمر یاتاقانها و آببندها شود.
پس از پایان لولهکشی، بهتر است یک بار دیگر تراز بودن پمپ کنترل شود. همچنین برای جلوگیری از انتقال لرزش به ساختمان، استفاده از لرزهگیر و ساپورت مناسب توصیه میشود؛ بهویژه در تهویه مطبوع و موتورخانه ساختمانها.
لولهکشی خط دهش
- نصب شیر کشویی و شیر یکطرفه در مسیر دهش
- قرار گرفتن شیر یکطرفه بین پمپ و شیر کشویی
- استفاده از لولهای با قطر مساوی یا بزرگتر از دهانه خروجی پمپ
لولهکشی خط مکش
- کوتاه و مستقیم بودن مسیر مکش
- استفاده از لوله با قطر مناسب
- کاهش افت فشار در مسیر
- استفاده از Foot Valve در صورت نیاز
بررسی نهایی تراز بودن
پس از پایان عملیات لولهکشی، تراز بودن پمپ باید یک بار دیگر کنترل شود. گاهی اوقات تنش ناشی از نصب لولهها باعث خارج شدن پمپ از هممحوری اولیه میشود که در صورت بیتوجهی، میتواند موجب افزایش لرزش، استهلاک یاتاقانها و کاهش عمر کوپلینگ شود.
جهت چرخش پروانه
قبل از راهاندازی نهایی، جهت چرخش موتور باید با جهت طراحیشده برای پروانه مطابقت داشته باشد. چرخش اشتباه پروانه باعث کاهش شدید دبی و هد پمپ شده و در برخی موارد میتواند به تجهیزات آسیب برساند.
جهت صحیح جریان در پمپ سانتریفیوژ
راهاندازی پمپ سانتریفیوژ
قبل از روشن کردن پمپ، باید پوسته و خط مکش کاملاً از آب پر شده باشند. در غیر این صورت، پمپ به جای آب، هوا را جابهجا کرده و عملاً عملکرد مناسبی نخواهد داشت. این وضعیت که به خشککار کردن پمپ نیز منجر میشود، میتواند آسیب جدی به آببند مکانیکی وارد کند.
روشهای متداول هواگیری و پر کردن پمپ عبارتاند از:
- پر کردن پوسته و خط مکش از آب و نگهداری آن توسط شیر یکطرفه
- استفاده از پمپ خلأ (Vacuum Pump)
- استفاده از ایجکتور بخار، هوا یا آب
قبل از هر بار راهاندازی، از باز بودن مسیر مکش، پر بودن پمپ از آب و آزاد بودن پروانه اطمینان حاصل کنید.
در زمان راهاندازی، وضعیت شیر دهش باید مطابق دستورالعمل سازنده تنظیم شود تا کمترین بار به الکتروموتور وارد شود. پس از روشن شدن پمپ نیز شیر دهش باید بهآرامی باز شود تا از ایجاد ضربه قوچ و شوک هیدرولیکی در شبکه لولهکشی جلوگیری شود.
خاموش کردن پمپ
برای خاموش کردن پمپ نیز بهتر است ابتدا شیر دهش در وضعیت مناسب قرار گیرد و سپس الکتروموتور خاموش شود. رعایت این موضوع باعث کاهش تنشهای هیدرولیکی و افزایش عمر تجهیزات خواهد شد.
تنظیم تسمه محرک
در پمپهایی که انتقال قدرت توسط تسمه V شکل انجام میشود، همراستایی پولیها و میزان کشش تسمه اهمیت زیادی دارد. کشش بیش از حد یا شل بودن تسمه، هر دو موجب کاهش عمر تسمه و افزایش استهلاک یاتاقانها خواهند شد.
کنترل رینگهای سایشی (Wearing Rings)
رینگهای سایشی باید بهصورت دورهای بازدید شوند. افزایش لقی بین رینگها باعث افت دبی، کاهش هد و کاهش راندمان پمپ خواهد شد. در صورت خارج شدن لقی از محدوده مجاز، تعویض رینگها توصیه میشود.
حفاظت از کاسهنمد و آببند
اگر سیال دارای ذرات معلق یا مواد ساینده باشد، استفاده از آب زلال یا تجهیزات جداکننده ذرات میتواند از آسیب دیدن کاسهنمد و آببند جلوگیری کند. این کار هزینههای تعمیر و نگهداری پمپ را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
حفاظت در برابر خشکگردی (Dry Running)
یکی از مهمترین عوامل خرابی پمپهای سانتریفیوژ، خشککار کردن آنها است. استفاده از تجهیزات حفاظتی مانند سوئیچ افت فشار یا سنسورهای کنترل سطح، از روشن شدن پمپ بدون وجود سیال جلوگیری میکند و از آسیب دیدن آببند مکانیکی، پروانه و سایر قطعات جلوگیری خواهد کرد.
نکات مهم هنگام نصب و راهاندازی پمپ سانتریفیوژ
- پمپ را کاملاً تراز نصب کنید.
- به فلنجهای پمپ تنش وارد نکنید.
- خط مکش را تا حد امکان کوتاه و مستقیم اجرا کنید.
- قبل از روشن کردن، پمپ را کاملاً هواگیری کنید.
- جهت چرخش موتور را کنترل کنید.
- از خشککار کردن پمپ جلوگیری کنید.
- بازدید دورهای کوپلینگ، یاتاقان و آببند را در برنامه نگهداری قرار دهید.
آشنایی با اصول نصب و بهرهبرداری صحیح از پمپهای سانتریفیوژ، علاوه بر افزایش راندمان سیستم، از بسیاری از خرابیهای رایج در موتورخانه جلوگیری میکند. اگر قصد آشنایی بیشتر با تجهیزات موتورخانه را دارید، مطالعه مقالات طرز کار موتورخانه و لوله کشی موتورخانه نیز میتواند مفید باشد.
در ادامه میتوانید ویدیوی آموزشی نصب پمپ سانتریفیوژ را مشاهده کنید.
تحریریه تیم فنی مهندسی بهفیکس
استفاده از مطالب این مقاله تنها با ذکر منبع و لینک به سایت بهفیکس مجاز است.
