در مسیر عیبیابی چیلر تراکمی، عیوب به دو دسته الکتریکی و مکانیکی تقسیم میشوند. این دو دسته کاملاً از هم جدا نیستند و اغلب در تقابل با هم قرار میگیرند.
مثلاً شل شدن سیم اتصال در کمپرسور، ظاهراً یک ایراد برقی است اما ریشه آن میتواند یک ایراد مکانیکی (لرزش بیش از حد) باشد. سوختن سیمپیچ کمپرسور هم اغلب یک عیب الکتریکی است که در اثر آلودگی سیکل تبرید — یک عیب مکانیکی — به وجود آمده است.
برای عیبیابی چیلر جذبی میتوانید مقاله عیب یابی چیلر جذبی را مطالعه کنید. آشنایی با اجزای چیلر تراکمی هم پیشنیاز خوبی برای درک بهتر این راهنماست.
عیبیابی الکتریکی چیلر تراکمی
روش سیستماتیک عیبیابی
در نگاه اول، عیبیابی الکتریکی دستگاههای مدرن پیچیده به نظر میرسد. اما اگر یک روش سیستماتیک و منطقی انتخاب شود، این کار کاملاً ساده خواهد بود.
پیش از هر اقدامی برای عیبیابی و تعمیر چیلر، باید ترتیب عملکرد دستگاه را بشناسید — چه اتفاقی، در چه زمانی رخ میدهد. از راهنما و برچسب دیاگرام محصول استفاده کنید.
در دستگاههایی که مدار کنترل آنها بر پایه میکروپروسسور است، این شناخت اهمیت بیشتری دارد؛ چون زمانبندی و منطق کار میکروپروسسور قابل مشاهده نیست.
اصل کلیدی، روش حذف است: ابتدا مشخص کنید چه اجزایی درست کار میکنند، سپس توجه خود را روی بخشهایی که کار نمیکنند متمرکز کنید.
اگر بیش از یک جزء معیوب در سیستم وجود دارد و این اجزا بهصورت موازی متصل شدهاند، یکی از دو مورد زیر را پیگیری کنید:
- اشکال در منبع تغذیه مشترک
- یک قطعه ساده که این اجزا را به هم وصل میکند — مثلاً اگر کمپرسور و موتور فن هر دو کار نمیکنند، کنتاکتوری که هر دو را کنترل میکند مشکوک است
بررسی برد کنترل الکترونیکی
اگر دستگاه معیوب برد کنترل الکترونیک دارد، فوراً برد را تعویض نکنید. ابتدا باید از خراب بودن واقعی آن مطمئن شوید.
بیشتر این دستگاهها به سیستم تشخیص عیب داخلی مجهزند که خرابی برد را نشان میدهد. اگر این قابلیت وجود نداشت، برای رفع نقص از راهنمای سرویس کارخانه سازنده استفاده کنید.
اگر برد واقعاً خراب شده، باید عامل خارجی خرابی را هم پیدا کنید؛ در غیر این صورت خرابی تکرار میشود. رایجترین عوامل آسیب به کنترلهای الکترونیکی عبارتاند از:
- استفاده نادرست از دستگاه
- نوسان برق
- گرمای اضافی
- تجمع گردوغبار
امروزه بسیاری از سیستمها به امکانات تشخیص عیب و اعلام علت احتمالی مجهزند؛ یادگیری کار با آنها — و با دستگاههای تست الکتریکی — برای تکنسین سرویسکار ضروری است.
دستگاههای اندازهگیری الکتریکی
متداولترین ابزارهای اندازهگیری الکتریکی که تکنسین سرویسکار با آنها سروکار دارد، ولتمتر، اهممتر و آمپرمتر هستند. مولتیمتر (VOM) ترکیبی از هر سه است. این دستگاهها در دو نوع آنالوگ و دیجیتال عرضه میشوند؛ نوع دیجیتال به دلیل دقت و راحتی خواندن، طرفدار بیشتری دارد.
| دستگاه | نحوه اتصال به مدار | کاربرد اصلی | نکته مهم |
|---|---|---|---|
| ولتمتر | موازی | سنجش وجود پتانسیل لازم برای کار مدار | اندازهگیری زمانی انجام میشود که مدار برقدار است — نکات ایمنی رعایت شود |
| آمپرمتر | سری (یا قفلی/غیرتماسی) | سنجش جریان عبوری از مدار | اتصال موازی آمپرمتر آن را از بین میبرد؛ مدار باید قبل از اتصال خاموش باشد |
| اهممتر | روی مدار بیبرق | سنجش مقاومت و تشخیص قطعی سیمپیچ | هرگز روی مدار برقدار یا مدارهای الکترونیکی حساس استفاده نشود |
بیشتر دستگاههای اندازهگیری چند رنج دارند. برای جلوگیری از آسیب به دستگاه، از بالاترین رنج شروع کنید و بهتدریج پایین بیایید. دقیقترین قرائت زمانی به دست میآید که عدد خواندهشده در یکسوم بالایی مقیاس قرار گیرد.
برای جلوگیری از خوردگی داخلی و اتصال کوتاه، این ابزارها باید در محل خشک نگهداری شوند. سیم و گیره اتصال معیوب هم ایمنی سرویسکار را به خطر میاندازد و هم دقت قرائت را کاهش میدهد؛ در صورت مشاهده فرسودگی، باید تعویض شوند.
ولتمتر باید بهصورت موازی در مدار قرار گیرد تا معلوم شود پتانسیل لازم برای کار مدار وجود دارد یا نه. شکل زیر نحوه استفاده از ولتمتر برای اندازهگیری ولتاژ یک فاز از منبع سهفاز را نشان میدهد.
در شکل زیر، سه ولتمتر در سه موقعیت مدار یک موتور سهفاز با اتصال ستاره قرار گرفتهاند تا ولتاژ هر سه فاز بهطور همزمان اندازهگیری شود.
برای اندازهگیری جریان، از آمپرمتر استفاده میشود. آمپرمتر قفلی، جریان عبوری از یک سیم عایقدار را با احساس میدان مغناطیسی حاصل از آن اندازه میگیرد.
برای افزایش دقت در جریانهای کم، سیم چند بار دور گیره آمپرمتر پیچیده میشود؛ این کار مثل یک افزاینده جریان عمل میکند. عدد بهدستآمده باید بر تعداد دور سیم تقسیم شود تا جریان واقعی معلوم شود — مثلاً اگر سیم ۱۰ بار پیچیده شده و دستگاه عدد ۱۰ را نشان دهد، جریان واقعی ۱ آمپر است.
آمپرمتر باید بهصورت سری در مدار قرار گیرد؛ اتصال موازی آن را از بین میبرد. برای این کار، مدار باید باز و دستگاه خاموش باشد؛ پس از اتصال، آمپرمتر روی رنج بالاتر از جریان مورد انتظار تنظیم و دستگاه روشن شود.
برای اندازهگیری مقاومت از اهممتر استفاده میشود؛ متداولترین کاربرد آن، بررسی قطعی مدار است. در مدار سالم با فیوز و سیمکشی درست، اهممتر مقاومت صفر نشان میدهد.
هنگام سنجش مقاومت یک سیمپیچ، عدد نشاندادهشده روی اهممتر معادل مقاومت همان سیمپیچ است.
اگر سیمپیچ قطع باشد، اهممتر عدد بینهایت نشان میدهد؛ در مدار باز یا با فیوز سوخته هم همین اتفاق میافتد. برخلاف ولتمتر و آمپرمتر، در اهممتر عدد صفر سمت راست و ماکزیمم سمت چپ مقیاس قرار دارد.
اهممتر برای کار به باتری داخلی خود متکی است؛ بنابراین مدار تحت آزمایش باید خاموش باشد، وگرنه ممکن است دستگاه آسیب ببیند یا ایمنی سرویسکار به خطر بیفتد. برای صفر کردن اهممتر، دو سر گیره سیمهای دستگاه را به هم وصل کرده و با دکمه صفرکننده، صفر آن را تنظیم کنید.
اهممتر معمولاً نباید در مدارهای الکترونیکی (Solid-State) استفاده شود، چون ولتاژ باتری داخلی آن ممکن است به مدارهای حساس با ولتاژ پایین آسیب بزند. برای آزمایش ترمیستورها هم اهممتر فقط زمانی استفاده میشود که مدار قطع باشد.
عیبیابی مکانیکی سیستم تبرید
یافتن علت اصلی عیب
تعیین علت اصلی یک عیب مکانیکی معمولاً دشوار است؛ آنچه در ابتدا خودِ عیب به نظر میرسد، ممکن است فقط نشانهای از یک مشکل عمیقتر باشد.
اغلب عیوب ناحیه مبرد، اگر رفع نشوند، به خرابی کمپرسور منجر میشوند — مثلاً شارژ بیش از حد سیستم، سرانجام باعث شکستن سوپاپها و خرابی کمپرسور میشود.
گاهی سرویسکار تصور میکند علت خرابی کمپرسور در قطعات داخلی آن است و قطعات زیادی را بدون دلیل تعویض میکند، در حالی که عیب اصلی همچنان باقی میماند. تا وقتی علت اصلی مشخص نشود، کمپرسور بعدی هم محکوم به خرابی است.
وقتی چند علت، یک علامت مشترک دارند
یکی از سختیهای عیبیابی مکانیکی این است که چند عیب مختلف میتوانند علامت یکسانی داشته باشند. برای مثال، اگر یک سیستم بهاندازه کافی خنک نکند، این علل رایجتریناند:
| علت محتمل | توضیح کوتاه |
|---|---|
| کندانسور چیلر کثیف است | افت راندمان دفع حرارت؛ نیاز به بررسی برج خنککننده در سیستمهای آبخنک |
| شارژ سیستم بیش یا کمتر از حد است | هر دو حالت روی فشار و دمای سیکل تأثیر میگذارند |
| ولتاژ کمپرسور صحیح نیست | افت یا نوسان ولتاژ، عملکرد کمپرسور را مختل میکند |
| سایز لولهها کوچک انتخاب شده | افت فشار غیرعادی در مسیر مبرد |
| لوله مویین تابخوردگی دارد | محدود شدن جریان مبرد؛ مرتبط با یخزدن اکسپنشن ولو |
| فیلتر درایر بسته شده | افت فشار و رطوبتگیری ناکافی |
| واکیوم نادرست انجام شده | وجود گازهای غیرقابلتقطیر در مدار |
| فینهای اواپراتور آسیبدیدهاند | کاهش سطح انتقال حرارت اواپراتور |
برای رسیدن به علت اصلی، یک روش سیستماتیک و منطقی لازم است. مراحل عیبیابی چیلر تراکمی به شرح زیر است:
۴ مرحله عیبیابی سیستماتیک
عیبیابی معمولاً در چهار مرحله انجام میشود؛ بسیاری از عیوب در همان مراحل اولیه، با استفاده از حواس پنجگانه، شناسایی میشوند.
- جمعآوری و مشاهده:
- جمعآوری اطلاعات از فروشنده و مشتری
- بازرسی عینی در حالت خاموش بودن سیستم
- بازرسی اولیه در حالت روشن (با حواس پنجگانه)
- خواندن و محاسبه پارامترها:
- ثبت فشار رانش، فشار مکش، سابکولینگ، سوپرهیت و جریان مصرفی کمپرسور
- تعیین سابکولینگ گاز مبرد هنگام ورود به شیر انبساط
- تعیین سوپرهیت گاز مبرد در خط مکش کمپرسور — برای جزئیات بیشتر میتوانید تعیین فشار ساکشن و دیسشارژ چیلر تراکمی را هم بخوانید
- مقایسه مقادیر واقعی با مقادیر عادی:
- تعیین مقادیر عادی سیستم (سیستم چه باید انجام دهد)
- مقایسه مقادیر عادی و واقعی
- استفاده از ایدههای رفع عیب:
- تحلیل پارامترهای اصلی
- تحلیل راهنمای عیبیابی کارخانه سازنده
- تحلیل پارامترهای یک قطعه خاص — با این روش، اکثر عیوب در همان مراحل اولیه مشخص میشوند و فقط عیوب پیچیده به تمام مراحل نیاز دارند
اگر بازرسی فیزیکی عیب را روشن نکرد، باید پارامترهای اصلی سیستم (دماها و فشارهای کلیدی) اندازهگیری و با مقادیر عادی همان سیستم مقایسه شود؛ این روش «آنالیز پارامترهای اصلی» نام دارد.
با دو مرحله بالا، حدود ۸۰٪ عیوب ناحیه مبرد شناسایی میشوند. اگر این روشها کافی نبود، بهترین راه استفاده از دستورالعمل عیبیابی کارخانه سازنده دستگاه است. شکل زیر یک فلوچارت نمونه برای نصب، راهاندازی یا سرویس یک سیستم اسپلیت هیتپمپ خانگی را نشان میدهد.
در آخرین مرحله، کار دقیقتری روی اجزای سیستم لازم است — اندازهگیری دما و فشار در نقاط مختلف چیلر و بررسی قدمبهقدم. مقادیر خواندهشده باید روی یک برگه ثبت شوند؛ همین برگه برای ثبت مقادیر عادی هم استفاده میشود تا مقایسه شرایط واقعی و عادی سادهتر باشد.
ابزارهای ضروری عیبیابی چیلر تراکمی
برای جمعآوری اطلاعات لازم جهت تحلیل پارامترهای اصلی، این ابزارها مورد نیازند:
- فشارسنج با مانیفولد
- آمپرمتر قفلی
- ترمومتر ترمیستوری یا الکترونیکی
- نشتیاب الکترونیکی
- سایکرومتر
- ابزار سنجش رطوبت و اسید مبرد
استفاده از نشتیاب الکترونیکی آسانتر و دقیقتر از سایر نشتیابهاست؛ این وسیله به محض احساس نشتی، با صدا، نور چشمکزن یا هر دو، وجود نشتی را اعلام میکند.
جمعبندی عیبیابی چیلرهای تراکمی
- اطلاعات پایه عیبیابی را فرابگیرید تا در مواقع لازم پاسخگوی مشتری باشید.
- از حواس پنجگانه برای پیبردن به نقص دستگاه استفاده کنید.
- دستگاه را برای نشتییابی چیلر و آسیبدیدگی فیزیکی بازرسی کنید؛ تجمع غبار روی فیلتر و کویلها را هم بررسی کنید.
- به صداها و بوهای غیرمعمول توجه کنید — مخصوصاً بوی ناشی از گرمای بیش از حد.
- فشار و دمای نقاط کلیدی را اندازه بگیرید و با مقادیر کاتالوگ چیلر مقایسه کنید.
بهطور خلاصه، عیبیابی چیلر تراکمی یک فرآیند مرحلهای است: مشاهده حسی، اندازهگیری پارامترها، مقایسه با مقادیر عادی، و در نهایت استفاده از راهنمای سازنده. رعایت همین ترتیب، جلوی تعویض غیرضروری قطعات و تکرار خرابی را میگیرد. اگر عیب پیچیده یا در سطح موتورخانه باشد، بهتر است از یک تکنسین متخصص کمک بگیرید.
سوالات متداول عیبیابی چیلر تراکمی
چرا چیلر تراکمی بهاندازه کافی خنک نمیکند؟
دلایل رایج شامل کثیفی کندانسور، شارژ نادرست مبرد، ولتاژ نامناسب کمپرسور، گرفتگی فیلتر درایر یا آسیب فینهای اواپراتور است. برای تشخیص دقیق باید فشار و دمای نقاط کلیدی اندازهگیری و با مقادیر عادی مقایسه شود.
آیا هر افت فشار مکش یعنی کمبود مبرد است؟
نه لزوماً. گرفتگی مسیر مبرد یا خرابی شیر انبساط هم میتواند علامت مشابهی ایجاد کند؛ تشخیص درست نیازمند خواندن همزمان چند پارامتر است.
آیا میتوان با اهممتر مدار برقدار را تست کرد؟
خیر. اهممتر فقط روی مدار خاموش و بدون برق استفاده میشود، چون به باتری داخلی خودش متکی است.
چند مرحله اصلی برای عیبیابی سیستماتیک چیلر تراکمی وجود دارد؟
چهار مرحله: جمعآوری و مشاهده، خواندن و محاسبه پارامترها، مقایسه با مقادیر عادی، و در نهایت استفاده از ایدههای رفع عیب یا راهنمای سازنده.
آیا عیبیابی چیلر تراکمی را میتوان خودم انجام دهم؟
بازرسیهای اولیه (صدا، بو، کثیفی فیلتر) را میتوانید انجام دهید، اما اندازهگیری فشار، جریان و مدارهای برقدار به دلیل ریسک ایمنی و تجهیزات تخصصی، بهتر است به تکنسین مجرب سپرده شود.
تحریریه تیم خدمات فنی مهندسی به فیکس
برداشت از مطالب سایت تنها با ذکر منبع و لینک سایت مجاز میباشد
سلام مطالب مفيد بود متشكرم
سلام مطالب مفيد بود
سوال درصورت که چیلر تراکمی حین کارکرد نامرتب کارکنند و بطور متوالی قطع و وصل کنند علت چیست